Gorące tematy: Iran i Irak vs USA Ryszard Opara: „AMEN” Fotowoltaika Dyżury administratorów RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
1948 postów 2925 komentarzy

MacGregor

MacGregor - J-23 na angielskiej prowincji

Moja wnuczka i tok pisin.

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

Wnuczka ma dwa i pół roku i coraz trudniej ją przegadać.

Dziecko swoim zachowaniem jednoznacznie obala kretynizmy genderowe (te, w których obronie nasz minister Gowin chciałby kłaść się Reytanem, szargając tym samym świętą pamięć posła z Hruszówki) – spróbowałby ją kto ubrać nie tylko w spodnie zamiast sukienki, ale nawet w butki niepasujące do torebki!

Ponieważ ojcem jest angielski wiejski głupek (village idiot - angielska instytucja społeczna sięgająca średniowiecza), więc wnuczka wzrasta w środowisku dwujęzycznym i na bieżąco mogę obserwować jej postępy zarówno w polskim jak i angielskim, zwłaszcza, że ulubionym miejscem zabaw jest „dziadka domek” (do niedawna „dziadka house”).

Wnuczka stworzyła niedawno tymczasową regułę gramatyczną:

Aj idzie (zamiast idę), aj widzi (zamiast widzę) itd, gdzie „aj” to rzecz jasna angielski zaimek osobowy „I”.

Inny nowy zwrot to „I got nie ma” = nie mam (ten akurat jest wyjątkowo udany pod względem zarówno składni, jak i funkcjonalności).

Myślę, że mamy tu do czynienia z pewną formą języka kreolskiego in statu nascendi, który już wkrótce zacznie się definitywnie rozpadać na pełnokrwiste polski i angielski. Jednocześnie przebiega proces rozdzielania się systemów fonetycznych: jeszcze miesiąc temu ulubioną potrawą na śniadanie było ugotowane na miękko „jajoł”, z charakterystyczną dla angielszczyzny dyftongizacją końcowego „o”, ale w zeszłą niedzielę jadła już normalne polskie „jajo”; przy okazji, kilka szczególnie udanych uważam wyrazów: dajsior = dinozaur oraz zarzucone już niestety kukuje = kogut czy horś = koń Seana Connery’ego (por. Sean Connery w tragikomedii „Isabelle, ma belle” w roli premiera Marcinkiewicza: jesz, jesz, jesz!).

A co to jest język kreolski?

Według jednej teorii najpierw jest pidżin (pidgin) czyli prosty kod językowy wytworzony ad hoc na potrzeby np. wymiany handlowej między grupami posługującymi się całkowicie odmiennymi językami (np. angielscy marynarze handlujący z lokalnymi mieszkańcami). Cel pidżinu jest stricte utylitarny, stąd minimalne słownictwo (np. sto słów) i najprostsze z możliwych elementy gramatyki, co jest wystarczające do pokojowej wymiany suszonych ryb na koraliki, ale nie umożliwia formułowania bardziej skomplikowanych pojęć i relacji.

Jeśłi taka sytuacja utrzymuje się przez kilka pokoleń i szczególnie jeśli dochodzi do małżeństw mieszanych, to z biegiem czasu na bazie dotychczasowego pidżinu może powstać normalny język z bogatym słownictwem i w pełni funkcjonalna gramatyką. Powstały w taki sposób język staje się językiem ojczystym dla części użytkowników i nazywany jest jezykiem kreolskim.

Wg części językoznawców warunkiem koniecznym powstania języka kreolskiego jest zredukowanie przynajmniej jednego z biorących w interakcji języków do poziomu pidżinu. Ponadto języka kreolskiego nie należy mylić z „lingua franca” który owszem, jest językiem wehikularnym, ale nie jest dla nikogo ojczystym, ani z mieszanką językową.

O ile w jakims sensie wszystkie istniejące dziś języki są równie stare, bo wyewoluowały z prajęzyka „Adama i Ewy” ( jeśli taki istniał), np. polski wyewoluował z języka prasłowiańskiego, ten oddzielił się od wspólnego przodka z językami bałtyckimi, tenże przodek od tyłka praindoeuropejskiego, o tyle DZISIEJSZE języki kreolskie są językami bardzo młodymi, sięgającymi czasów ekspansji kolonialnej (choć mogły zapewne powstawać i w zamierzchłych czasach, uzyskując z czasem status języków nobliwych).

Przyjrzyjmy się nieco bliżej językowi o wdzięcznej nazwie tok pisin (sic! ... od „talk business”), będącemu językiem kreolskim powstałym na bazie angielskiego i mającemu status jednego z trzech języków oficjanych w państwie Papua Nowa Gwinea (obok angielskiego i hiri-motu, będącego ... językiem kreolskim na bazie języka motu). Jest on językiem ojczystym dla ok. 120 tys. osób, zas jako drugim posługuje się nim ok. 4 mln osób czyli około połowa mieszkańców bilong Independen Stet bilong Papua Niugini

[Przy okazji:

Leżąca niczym czapka na Australii wyspa Nowa Gwinea jest bodaj najbardziej zróżnicowanym obszarem językowym świata z około 750 językami papuaskimi (określenie terytorialne, nie implikujące wzajemnego pokrewienstwa) na ogólną liczbę 6000 języków na świecie. Szacuje się, ze pierwsi ludzie dotarli tam około 70 tys lat temu i od tamtej pory języki ewoluowały, różnicowały się, mieszały, wymierały, a to wszystko w terenie gęsto poprzecinanym wysokimi górami, puszczą i bagnami, co sprzyjało wzajemnej izolacji – podobną sytuację językową mamy na Kaukazie, gdzie używa się ok. 100 silnie zróżnicowanych języków, a im wioska wyżej położona, tym język i trudniejszy i osobliwszy].

Poniżej tekst modlitwy Pańskiej po angielsku:

Our father,
who art in heaven,
hallowed be thy name.
Thy kingdom come,
thy will be done
on earth as it is in heaven.
Give us this day our daily bread,
and forgive us our trespasses
as we forgive those who trespass against us.
Lead us not into temptation,
but deliver us from evil,
for thine is the kingdom, the power, and the glory, now and forever.
Amen

W tok pisin:

Papa bilong mipela
Yu stap long heven.
Nem bilong yu i mas i stap holi.
Kingdom bilong yu i mas i kam.
Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun,
olsem ol i bihainim long heven.
Givim mipela kaikai inap long tude.
Pogivim rong bilong mipela,
olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela.
Sambai long mipela long taim bilong traim.
Na rausim olgeta samting nogut long mipela.
Kingdom na strong na glori, em i bilong yu tasol oltaim oltaim.
Tru

W tok pisin po zastąpieniu słów pochodzenia angielskiego przez angielskie:

Papa belong me fella
You stop along heaven.
Name belong you he must he stop holy.
Kingdom belong you he must he come.
Strong him me fella along behind him like belong you along ground,
all same all is behind him along heaven.
Give him me fella KAIKAI enough along today.
Forgive him wrong belong me fella,
all same me fella is forgive him all other fella is make him wrong along me fella.
Stand by along me fella along time belong try him.
And RAUSIM all together something no good along me fella.
Kingdom and strong and glory, him is belong you that's all all time all time.
True.

(źródło:tu)

Wyrazy pochodzenia nieangielskiego:

kaikai – jedzenie (z języków polinezyjskich)

rausim – pozbyć się,usunąć (z niemieckiego „raus” + angielskie „him, them”)

Tok pisin posiada dwa przyimki:

- bilong (od ang. belong) równoważny angielskiemu „of” i „for” (wskaźnik dopełniacza)

- long (od ang. along) – pozostałe przypadki

Spróbujmy przeczytac początek modlitwy:

Mipela – my (jedna z form); Bilong mipela = nasz; Papa bilong mipela = Ojcze nasz

Yu stap long heven = Ty jesteś w niebie (ang. you stop/stay/remain in heaven)

Nem bilong yu = imię Twoje

Mas = tryb rozkazujący (ang. must)

I mas i stap holi  – „i” służy m.in. do tworzenia formy bezokolicznikowej „niech / musi pozostać, trwać święte” (he must he stop holy)

Kingdom bilong yu – królestwo twoje

I mas i kam – niech nadejdzie (he must he come)

itd.

Dla znających angielski oraz dla większości anglofonów tok pisin zapewne brzmi dość zabawnie, ludzie, którzy mieszkali przez jakiś czas w Papui Nowej Gwinei wspominają go niejednokrotnie z nostalgią, zaś dla użytkowników tego języka jest on najnormalniejszym językiem na świecie, w dodatku stale powiększającym swój zasieg kosztem rodzimych języków papuaskich. 

KOMENTARZE

  • Autor
    Podobało mi się. Dziękuję.

    Ciekawym dialektem jest murzyński w USA. Wzbogaca angielski głównego nurtu zabawnymi celnymi słowami oraz idiomami. Dociera nawet do polszczyzny.
  • @
    Nie angielskie, nie kreolskie
    ale nasze, nasze polskie....
  • Fajny tekst.
    Ja mam rodzinę w USA. Kuzyna od niedawna doszkalam w historii Polski. ON się tam urodził (z polskich rodziców) i wszelkie szkoły tam kończył. Obecnie studiuje. Dla mnie młody, bo ciotka długo nie mogła mieć dzieć. Ale historycznie fajnie sie z nim gada. I Rzeczpospolitą określał jako Commonwealth. Zanim nastąpiła w XI wieku schizma, to całe chrześcijanstwo było prawosławne, itd.
    Językowo sobie radzi, ale często amerykańskie rozumienie pojęć demonstruje. Ale ja nad nim popracuje i będzie myślał po polsku
  • @Wican 15:39:40
    Ja mam podobny problem jak rzeczony kuzyn, tylko w drugą stronę, tzn. kłopoty z przełożeniem polskich pojęć nie tyle na język angielski, co na angielskie pojęcia.

    Np. partie prawicowe takie jak Konfederacja należy tłumaczyć jako "conservative", bowiem right-wing jest tu rozumiane jako jakieś faszyzujące ekstremizmy i nie ma nawet co próbować tłumaczyć, bo to ich język i to oni wiedzą, jak się nim posługiwać.

    Określenie I Rzeczpospolitej jako Commonwealth jest chyba prawidłowe (a dokładnie Polish-Lithuanian Commonwealth). W historii brytyjskiej Commonwealth of England to Protektorat za Cromwella, zaś obecnie jest Wspólnota narodów (of nations) czyli zupełnie co innego.

    Tak przy okazji, twierdzenie,ze przed schizmą XI wieku całe chrześcijastwo było prawosławne to są tezy kościołów prawosławnych właśnie - sam mialem obrazki z wizyty w Siergiejew Posad pod MOskwą, z solidnym pniem prawosławnym i oddalająca sięod tego pnia dziczką rzymsko-katolicką, od której dopiero odchodzą jakieś zdegenerowane szczepy protestanckie ;)

    pozdr
  • @MacGregor 16:09:31
    Kuzyn nie rozumiał pojęcia Rzeczpospolitej. Bo jak to? Król w republice?
    A co do prawosławia, to kuzyn z prawosławnymi kontaktów nigdy nie miał. Nie wiem skąd to wziął.
    O Polsce przedchrześcijańskiej też chciał się czegoś gowiedzieć.

    A co pigdin to koleżanka-nauczycielka powtórzyła mi coś co słyszała w szkole na przerwie na korytarzu.
    Dzieciak do dzieciaka: "luknij przez łidnoła. Jaki fajny kar na parkingu". Szkoła w Gorzowie.
  • @MacGregor 16:09:31
    "twierdzenie,ze przed schizmą XI wieku całe chrześcijastwo było prawosławne to są tezy kościołów prawosławnych właśnie - sam mialem obrazki z wizyty w Siergiejew Posad pod MOskwą, z solidnym pniem prawosławnym i oddalająca sięod tego pnia dziczką rzymsko-katolicką, od której dopiero odchodzą jakieś zdegenerowane szczepy protestanckie ;)"

    Tak to wyglądało?

    http://www.cirota.ru/forum/images/65/65216.jpeg
  • @MacGregor 16:09:31
    Nie wiem jak w Anglii, ale w USA nauczania historii to w szkole niemal nie ma. Poza historią USA i wojnami światowymi. Kuzyn studiuje budownictwo, historii musi więc uczyć się sam
  • Tu jest więcej tego...;)
    https://polishforums.com/uk-ireland/drajwowac-kare-61558/

    https://polishforums.com/language/lejterka-dostaje-duze-typy-42851/
  • @Pedant 16:19:17
    Dokładnie, to ten rysunek - szacun za wyszperanie!!!!!
  • Dzieci w rodzinach dwujęzycznych
    zwykle mieszają języki, znam takie przypadki w rodzinach włosko-rosyjskiej, polsko-angielskich, polsko-włoskiej. Zwykle dziecko lepiej posługuje się językiem matki, ale to wynika z tego, że częściej z matką przebywa, jednak gdy zaczyna przebywać w gronie rówieśników, przedszkole, szkoła dość szybko zaczyna wyraźnie rozróżniać języki, choć rozmawiałem kiedyś z moją nauczycielką języka włoskiego, która pochodziła z rodziny włosko -polskiej, do wieku 7 lat wstawiała wyrazy włoskie do zdań po polsku i na odwrót, a także posiadał własne wyrazy, zrozumiałe tylko da rodziny.
  • @Wican 16:16:46
    "luknij przez łidnoła. Jaki fajny kar na parkingu"

    - dopuszczałbym wśród Polonii w Stanach, ale w Polsce gonię.
    Zawsze zwracałem uwagę córce jak uczyła się angielskiego - mów w dowolnym języku, ale poprawnie.

    Wyjątkiem był język makaroniczny polsko-łąciński, ale pelnił on swoistą funkcję kulturową jako język typowy dla braci szlachty
  • @Wican 16:16:46
    No i nie jest to ścisle mówiąc pidgin ani kreol, tylko mieszanka (a raczej zasmiecanie języka)
  • @MacGregor 17:07:14
    W sumie powinien przy tym być cudzysłów.
  • @MacGregor 17:06:21
    Anglicyzmu coraz więcej. Jak byłem w podstawówce to jakoś modne było pardon. Teraz zaś sorki
  • @Anna-PK 16:33:57
    "Bojsy sie fajtowały na sajdłoku aż przyszedł policman i ich wyczejsował"
    - tak, ale to w Ameryce, dawne czasy, jestem tow stanie zrozumieć.

    czym innym jest pisanie "aplikuj do nas" zamiast "napisz do nas podanie"

    Chyba wśród Polaków w UK aż tak źle nie jest, choć mój kuzyn zamiast baraniny kupował kiedyś "lamę" - no, ale to na kacu ;)
  • @MacGregor 17:03:22
    Wpisałem дерево конфессий православе i wyskoczyło.
  • Coś poezji. ;) DZIAD I BABA W AMERYCE
    Był sobie Dziad i Baba, stara bajka się chwali
    On się Dzianem nazywał, na nią Mery wołali.

    Bardzo starzy oboje, na retajer już byli
    Filowali nie bardzo, bo lat wiele przeżyli.

    Mieli hauzik maleńki, peintowany co roku
    Porć na boku i stepsy do samego sajdłoku.

    Plejs na garbydż na jardzie, starą piczes co była
    Im rok rocznie piczesów parę buszli rodziła.

    Kara ich była stara, Dzian fiksował ją nieraz
    Zmieniał pajpy, tajery, i dzionk służył do teraz.

    Za kornerem na stricie przy Frankowej garadzi
    Mieli parking na dzionki gdzie nikomu nie wadził.

    Z boku hauzu był garden na tomejty i kabydż
    Choć w markecie u Dziona Mery mogła je nabyć.

    Czasem ciery i plamsy, bananusy, orendże
    Wyjeżdżała by kupić na hajłeju na stendzie.

    Miała Mery dżob ciężki, pejda też niezbyt szczodra
    Klinowała ofisy za dwa baksy i kworda.

    Dzian był różnie: łaćmanem, helprem u karpentera
    Robił w majnach, na farmie, w szopie i u plombera.

    Ile razy Ajrysie zatruwali mu dolę,
    Przezywając go green horn, lub po polsku grinołem.

    Raz on z frendem takiego się fajtując dał hela
    Że go kapy na łykend aż zamknęli do dziela.

    Raz w rok - w krysmus lub w ister się zjeżdżała rodzina
    Z Mejnów Stela z hazbendem, Dziejn i Łoter z Bruklina.

    Był Dzian z Mery bardzo tajerd i bizy
    Nim pakiety ze storu poznosili do frizy.

    A afera to wielka, boć tradycji wciąż wierni,
    Polskie hemy, sosydże i porkciopsy z bucierni.

    I najlepsze rostbefy i salami i stejki,
    Dwa dozeny donatsów, kieny w baksach i kejki.

    Butla Calvert, cygara, wszak drink musiał być z dymem
    Kidsom popkorn i soda wraz ze słodkim ajskrymem.

    Często, gęsto Dzian stary prawił w swoich wspominkach
    Jak za młodu do grilu dziampnął sobie na drinka.

    To tam gud tajm miał taki, że się trzymał za boki
    Gdy mu bojsy prawili fany story i dżołki.

    Albo jak to w dżulaju brał sandwiczów i stejków
    Aby basem z kompanii jechać na bicz do lejku.

    Tam po kilku hajbolach zwykle było w zwyczaju
    Śpiewać stare piosenki ze starego, het kraju.

    Raz ludziska zdziwieni- łot sy meter szeptali
    Że u Dzianów na porciu coś się balbka nie pali.

    A to śmierć im do rumu przyszła tego poranka,
    On był polski, krajowy, ona Galicyjanka.

    Autor Nieznany
  • Ciut inna wersja Ojcze nasz
    Papa bilong mipela, yu stap long heven,
    Mekim nem bilong yu i kmap holi.
    Mekim Kingdom bilong yu i kam.
    Strongim mipela long bihainam laik bilong yu long graun olseam ol i bihainim long heven tu.
    Nau yu ken givim mipela kaikai inap long dispela de.
    Na yu lusim ol rong bilong mipela,
    olsem mipela i lusim ol rong ol man i mekim long mipela.
    Na yu no bringim mipela long traim,
    tasol tekewe mipela long samting nogut.
    Kingdom na strong na biknem i bilong yu tasol oltaim.
    Tru.
    mauler's transliteration:

    Father of us, who stops in heaven.
    Make your name come up holy.
    Make your Kindome come.
    Make us strong in following your likes on ground and also following all of them in heaven too.
    Now give us bread enough this day.
    Now lose them all wrongs of ours,
    And also we will lose them all wrongs that all men make on us.
    Don't bring upon us trials,
    And take away from us something no good.
    Kingdom and strength and big name are yours all times.
    Amen.

    Tłumaczenie angielskie pozwala nieco więcej zrozumieć:

    mekim nem bilong yu i kmap holi - make your name to come up holy ;)
    widać, jak działa przyrostek -im

OSTATNIE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
242526272829